mgr inż. Tomasz Górczyński tel. 0 601 373 317
Dział serwisu tel. 0 609 779 775
O FIRMIE
→ NASZE PUBLIKACJE
SPRĘŻARKI
NOWE
SPRĘŻARKI
UŻYWANE
CENNIK
SERWISU
CENNIK
ZESTAWÓW
STEROWNIKI
INSTRUKCJE POMIARY UZDATNIANIE
POWIETRZA
PUBLIKACJE ZAPYTAJ
EKSPERTA


O sprężarkach używanych (czy używane znaczy złe?)

Tak jak każdy z nas chciałby być zdrowym, młodym i bogatym, tak każda służba energetyczna chciałaby kupować wyłącznie nowe i najlepsze urządzenia. Jednakże szczególnie dzisiejsza sytuacja gospodarcza w kraju niestety nie zawsze pozwala inwestorom na takie rozwiązania. Ograniczona ilość środków własnych przeznaczanych na inwestycje oraz nierzadko trudność w pozyskiwaniu środków pochodzących z kredytów, zmusza do zakupu urządzeń „z drugiej ręki”. Trzeba wówczas samodzielnie ocenić stopień ryzyka wynikającego z możliwości częstszych awarii lub krótszego czasu eksploatacji i korzyści związane z niższą ceną zakupu.

Istnieje pewne podobieństwo między zakupem sprężarek i samochodów. Po ten nowy udajemy się do salonu, gdzie w komfortowych warunkach możemy uzyskać pełną informację o produkcie. Handlowcy poczęstują nas kawą i chętnie przedstawią zalety swych ofert. Dostajemy urządzenie w pełni sprawne, posiadające gwarancję, zapewniony mamy dostęp do serwisu, materiałów eksploatacyjnych i części zamiennych. Ale to kosztuje.

Szukając urządzeń używanych najczęściej robimy to na własną rękę, posługując się w gruncie rzeczy głównie własnym doświadczeniem i subiektywnymi opiniami. Często inwestor poszukuje sprężarki najtańszej zapominając o tym, iż kiedyś potrzebny będzie mu serwis, filtry, separatory, oleje itp. Niejednokrotnie, więc, już po zakupie okazuje się, iż jego „najtańszy” wybór nie jest wcale tym najbardziej optymalnym.

Aby choć w części pomóc przy podejmowaniu tych decyzji powstał poniższy tekst, w którym przedstawiam wyłącznie własne (być może subiektywne) doświadczenia.

Dzieląc sobie sprężarkę na podstawowe zespoły, otrzymamy: silnik (napęd), układ przeniesienia napędu (sprzęgło, paski, reduktory), stopień sprężający (tłokowy, śrubowy, łopatkowy) oraz pozostałe elementy układu sterowania (skrzynki sterownicze, elektrozawory, przewody ciśnieniowe itp.).

SILNIK ELEKTRYCZNY – w zasadzie ten element najczęściej należy do najtrwalszych w sprężarce. Ponadto istnieje duża łatwość w określeniu jego stanu technicznego, szczególnie w przypadku urządzeń o większych mocach. Stan uzwojeń i ich izolacji jest do określenia przez osoby o podstawowej wiedzy technicznej, dysponującej odpowiednim miernikiem i najlepiej induktorem. Stan techniczny łożysk możemy określić na podstawie głośności ich pracy, czasu od ostatniej ich wymiany. Jeśli mamy taką możliwość dobrze jest wykonać test pracy silnika zarówno bez obciążenia – po odłączeniu go od stopnia sprężającego lub przekładni, jak i pod obciążeniem. Pamiętajmy o sprawdzeniu prądów (ich wielkości i zrównoważeniu) w trakcie rozruchu i podczas pracy na każdej z faz. Zwróćmy uwagę na wielkość silnika oraz sposób jego zabudowy w sprężarce, rodzaj kołnierza i miejsca jego montażu. Zdarza się, bowiem, iż wymiana silnika oryginalnego na zastępczy (produkowany przez polskich producentów) jest bardzo trudna lub wręcz niemożliwa z uwagi na jego wielkość. Silniki wielu firm zachodnich są często mniejsze gabarytowo od swoich odpowiedników z polskich fabryk, co uniemożliwia ich wymianę, pozostawiając szansę jedynie na ich przezwajanie. Kupno nowego silnika od producenta z grupy pierwszego montażu najczęściej jest bardzo kosztowne i stawia opłacalność inwestycji w sprężarkę używaną pod znakiem zapytania.

PRZENIESIENIE NAPĘDU – jeśli planujemy zakup sprężarki, w której zastosowano bezpośredni układ przeniesienia napędu (sprzęgło z wkładką elastyczną) wówczas ocena jej stanu nie stanowi żadnego problemu. W przekładniach pasowych dokładnie musimy sprawdzić stan pasków oraz układ ich napinania. Najtrudniejsza ocena jest w sprężarkach wykorzystujących reduktory. Tu ocena ich stanu wymaga posiadania większej wiedzy i doświadczenia oraz często możliwa jest wyłącznie po wykonaniu przynajmniej jego częściowego demontażu.

STOPIEŃ SPRĘŻAJĄCY – serce sprężarki oraz najtrudniejszy jej element do oceny technicznej. W zasadzie od rodzaju sprężarki: tłokowa, śrubowa, łopatkowa – zależy trudność w jego oceny, a także metody jej wykonania. Tu też na nabywców urządzeń używanych czeka największe ryzyko i możliwość popełnienia błędu.

Tłokowe – najpopularniejszy rodzaj sprężarek w grupie urządzeń o małych wydajnościach. Ich użytkownikami są głównie firmy o niewielkim zapotrzebowaniu i najmniejszej zasobności. Jednak, są to także urządzenia posiadające najlepiej rozbudowaną bazę zakładów świadczących dla nich usługi remontowe i mogących wykonać praktycznie każdy rodzaj ich naprawy. Pomimo bardzo dużej ilości dostępnych producentów, modeli i wykonań – nie powinno, więc być najmniejszego problemu z możliwością osiągnięcia fachowej porady dotyczącej stanu technicznego i zdolności do dalszej eksploatacji ich stopnia sprężającego. Jednak według mnie, przy tak dużej ilości dostawców tych sprężarek, bardzo niskiej nieraz ich ceny (z pewnością zależnej od jakości) warto zastanowić się nad opłacalnością ryzyka związanego z zakupem używanej sprężarki tłokowej. W takim przypadku lepszym rozwiązaniem jest ocena kosztów związanych z zakupem: nowej sprężarki tłokowej – zaletą pełna gwarancja i nowsze technologie lub sprężarki używanej śrubowej lub łopatkowej. Przy minimalnie nieraz wyższych kosztach inwestycji w sumie otrzymamy urządzenie o większej sprawności, nowsze technologicznie, cichsze i najprawdopodobniej o zdecydowanie dłuższym okresie pozostałej eksploatacji.

Śrubowe – zajmują pierwszą pozycję pod względem ilości w zakresie wydajności powyżej 1 m3/min. Jednak tak duża ich popularność nie przekłada się bezpośrednio na zmniejszanie się ryzyka związanego z zakupem urządzenia używanego. Ich stopień sprężający jest konstrukcją zamkniętą i praktycznie nie dającą możliwości łatwej oceny stanu technicznego. Weryfikacja bezpośrednia stanu łożysk tocznych (min 6 sztuk) oraz elementów śrubowych jest praktycznie możliwa wyłącznie przy pomocy specjalistycznego i doświadczonego serwisu. Błąd w ocenie stanu łożysk doprowadzi najprawdopodobniej do zniszczenia całego stopnia. Jego wymiana na nowy, bądź regenerowany to koszty równe praktycznie cenie całej używanej sprężarki. Jeśli decydując się na zakup takiego urządzenia będziemy opierać się wyłącznie na czasie pracy łożysk pomiędzy ich wymianą (określonym przez producenta sprężarki od 15000 do 30000 godzin) i aktualnym stanem licznika – może spotkać nas przykra niespodzianka. Prędkość zużycia łożysk bardzo mocno zależy od warunków eksploatacji sprężarki. Średnia temperatura pracy i związana z nią jakość oleju, częstotliwość jego wymiany, ilość załączeń oraz częstotliwość przejść pomiędzy pracą z obciążeniem i bez obciążenia – bardzo mocno wpływają na trwałość tych elementów. Niejednokrotnie zdarzało się, iż stopień sprężający nie wytrzymywał całego okresu pracy pomiędzy wymianą łożysk. Dodatkowym elementem ryzyka jest zdolność niektórych użytkowników do odłączania licznika czasu pracy. Podjęcie decyzji o zakupie sprężarki tuż przed okresem ich wymiany powinno być zdecydowanie poprzedzone zebraniem informacji o kosztach ewentualnej wymiany stopnia lub jego regeneracji i to w kilku możliwych źródłach. Ceny na tę usługę różnią się, bowiem między sobą bardzo znacznie i nie są to już setki, a tysiące lub i dziesiątki tysięcy złotych. Myślę, iż zakup tych sprężarek nie bezpośrednio od ich użytkowników – tańsze rozwiązanie, zaś od wykwalifikowanego serwisu (firmowego lub niezależnego) – rozwiązanie droższe, w gruncie rzeczy przynieść może wyłącznie korzyści.

Łopatkowe – zdecydowanie mniej popularne niż śrubowe. Jednakże ich ilość w Polsce stale rośnie i pojawiają się nowi producenci. Wykorzystując tę samą, prostą zasadę sprężania różnią się one sposobem ułożyskowania wirnika oraz konstrukcją łopatek. W pierwszym przypadku zastosowano dwa łożyska toczne, w dwu innych łożyska ślizgowe. Ta odmienna konstrukcja wpływa bezpośrednio na koszty związane z eksploatacją sprężarek używanych, bowiem okres trwałości łożysk tocznych jest zdecydowanie mniejszy niż ślizgowych, i nie różni się w praktyce od trwałości łożysk w stopniu śrubowym. Jednakże zdecydowanie na plus tej konstrukcji (w porównaniu do sprężarek śrubowych) można zapisać koszt wymiany zespołu łożysk. Dla rozwiązań z łożyskiem ślizgowym czas ich trwałości wynosi praktycznie 80000-100000 godzin, co oznacza ich trwałość do praktycznego, całkowitego zużycia technicznego sprężarki. Sporą zaletą rozwiązań łopatkowych jest łatwość oceny zużycia stopnia sprężającego, wynikająca z możliwości bezpośredniego zajrzenia do części jego wnętrza bez konieczności wykonania specjalistycznego demontażu. Tak wykonana ocena jest dokładna i szybka – przez co najmniej kosztowna. Jednak i w tym przypadku zalecałbym wykorzystanie wiedzy i doświadczenia serwisu specjalizującego się w tego typu sprężarkach. Bowiem pomimo ich pozornej prostoty konstrukcji i tu łatwo o ryzykowną pomyłkę.

UKŁAD STEROWANIA – praktycznie najprostszy do samodzielnej oceny element sprężarek. Tym bardziej, iż w większości przypadków dotyczących sprężarek używanych będzie on układem elektromechanicznym, z minimalną ilością elektroniki. Tym samym weryfikacja poprawności jego działania nie powinna przysporzyć zbyt wielu problemów. Oprócz sprawdzenia działania wszystkich elektrozaworów, układu rozruchowego, odprężania należy zwrócić uwagę na stan styczników. W wielu rozwiązaniach – szczególnie w sprężarkach tańszych – koszt ich ewentualnej wymiany może być znaczący. Wybierając urządzenia wykorzystujące układy mikroprocesorowe postarajmy się dowiedzieć jak jest ich dostępność i koszt związany z koniecznością ewentualnej wymiany. Z reguły są to, bowiem elementy bardzo kosztowne i dostępne wyłącznie w serwisach firmowych.

Z powyższego wynika, iż w zasadzie podstawowym elementem, którego stan powinien decydować o zakupie sprężarki używanej jest jej stopień sprężający. Tak jak pozostałe elementy możemy zweryfikować samodzielnie, to w tym przypadku zalecałbym zdecydowanie oparcie się na opinii firm specjalizujących się w serwisie danego rodzaju sprężarek. Popełniona tu pomyłka może bowiem okazać się dość kosztowną. Według mojego doświadczenia, nie mniej niż 70% oceny wartości powinno dotyczyć tego elementu. Skoro zaś jego znaczenie jest tak istotne dla możliwości pracy i kosztów dalszej eksploatacji sprężarki używanej przyjrzyjmy się temu zagadnieniu bardziej szczegółowo.

Po pierwsze postarajmy się ocenić, które rozwiązanie jest bezpieczniejsze dla kupującego: śrubowe czy łopatkowe. Pominiemy w tym przypadku rozwiązanie tłokowe – jako najtańsze oraz dotyczące najmniejszych urządzeń, gdzie popełniona pomyłka nie niesie ze sobą nominalnie dużych strat.

Do zalet stopni śrubowych należy zaliczyć z pewnością ich popularność i bliskość serwisu specjalizującego się w tych urządzeniach. Jednak są to chyba jedyne zalety tego rozwiązania dla osób poszukujących sprężarek używanych. Pamiętajmy bowiem, iż:
  1. Nie mamy możliwości łatwego i bezpośredniego zdiagnozowania stanu części wewnętrznych stopnia.
  2. Stosunkowo krótki czas eksploatacji łożysk tocznych jest powiązany z ich wysoką ceną zakupu i montażu. Albo, więc zakupimy sprężarkę po regeneracji stopnia – za wyższą cenę, albo w niedalekiej przyszłości czeka nas spory wydatek.
  3. Praktycznie nie ma możliwości wykonania samodzielnej regeneracji stopnia nawet przez dobrze wyposażone służby energetyczne. Będziemy musieli nie tylko zakupić części od dostawców firmowych, ale również skorzystać z ich usługi.
  4. Błąd w ocenie stanu łożysk może doprowadzić do znacznie wyższych kosztów związanych z wymianą elementów śrubowych.

Zaś w przypadku sprężarek łopatkowych głównym minusem jest stosunkowo niewielka ilość wyspecjalizowanych serwisów na terenie kraju mogących pomóc zarówno przy ocenie stanu urządzenia jak i potem przy wszelkich problemach eksploatacyjnych. Jednocześnie niewielka jest ilość urządzeń tego typu dostępnych w obrocie jako używane. Do zalet tych sprężarek można zaliczyć natomiast:

  1. Szczególną łatwość weryfikacji wnętrza stopnia sprężającego w sprężarkach o łożyskach ślizgowych.
  2. Niższe (niż dla sprężarek śrubowych) koszty wymiany łożysk tocznych, z uwagi na ich mniejszą ilość oraz rodzaj (wyłącznie łożyska poprzeczne).
  3. W sprężarkach o łożyskach ślizgowych praktycznie nie powstaje potrzeba ich wymiany. Zdecydowanie obniża to zarówno koszt zakupu jak i późniejszej eksploatacji. Zwiększa zdecydowanie prawdopodobieństwo prawidłowej pracy urządzenia przez wiele kolejnych lat.
  4. Możliwość wykonania pełnego remontu sprężarki – włącznie z demontażem stopnia – we własnym zakresie, bez potrzeby korzystania z drogiego serwisu firmowego.
  5. Zatarcie się łożysk ślizgowych lub zwiększenie luzów w łożyskach tocznych nie prowadzi do dużych uszkodzeń części wirującej, tym samym nie generuje wysokich kosztów remontu w tak ekstremalnych przypadkach.

Niedawno otrzymałem od niezależnej firmy zajmującej się serwisem sprężarek śrubowych ofertę na wykonanie weryfikacji i wymiany łożysk w stopniu sprężarki o mocy rzędu 37 kW. Firma należy do względnie tanich na tym rynku i posiada możliwość wymiany łożysk oraz montażu stopnia. Według tej oferty, wymiana wszystkich łożysk w takim stopniu to koszt 5500 PLN (netto) oraz dodatkowo cena łożysk.. Oferta nie uwzględnia wykonania czynności serwisowych na pozostałych elementach: zawory wlotowe, wylotowe, filtry, separatory.

Dla porównania, koszt wykonania pełnego remontu w sprężarce łopatkowej o ułożyskowaniu ślizgowym wyniósłby wraz z wszystkimi materiałami, olejami, filtrami, separatorami itp., 4000 PLN. Koszt ewentualnej wymiany łożysk ślizgowych to wydatek rzędu 800 PLN (robocizna i materiały).

Widać, więc, iż w tym przypadku, dla nabywcy sprężarki używanej koszt jej remontu lub przywrócenia pełnej sprawności technicznej będzie, co najmniej dwu- lub nawet trzykrotnie mniejszy. Zaś prawdopodobieństwo następnego remontu kapitalnego znikomo małe.

Powyższy artykuł nie wyczerpje całkowicie tematu sprężarek uyżywanych. Pominięto tu kilka innych istotnych kwestii – jak chociażby wpływu stanu technicznego i rodzaju sprężarki na jej wydajność, możliwość zaopatrzenia się w części zamienne i serwis w firmach nie związanych z dostawcami, różnicy cena zaopatrzenia i wielu innych. Jednak przedstawiony tu aspekt jest według mnie najważniejszym.

Oczywiście przedstawione tu poglądy wynikają wyłącznie z mojego doświadczenia. Rozumiem, iż nie muszą one być zgodne z doświadczeniem firm zajmujących się sprężarkami śrubowymi. Jeśli jednak, ich ocena odbiega znacząco od przedstawionej w tym artykule, bardzo proszę o taką informację. Po jej weryfikacji z przyjemnością przedstawię sprostowanie. Obecnie jednak myślę, iż najbezpieczniejszym wyborem przy poszukiwaniu urządzeń używanych będą sprężarki łopatkowe, szczególnie zaś te z łożyskami ślizgowymi.

W każdym jednak przypadku zalecałbym zakup sprężarek używanych wyłącznie od firm serwisowych nie zaś bezpośrednio od ich ostatnich użytkowników.

Mgr inż. Tomasz Górczyński
biuro@sprezarki.com.pl

Wszystkie artykuły:
1. Sprężarki (Informacje podstawowe) 
2. O 5-letniej gwarancji (analiza ekonomiczna) 
3. Do czego potrzebna jest firma doradcza (studium przypadku) 
4. Podstawowe zasady doboru sprężarek (jak oszczędzić sobie wydatków) 
5. O sprężarkach używanych (czy używane znaczy złe?) 
6. O serwisie sprężarek (serwis jako element decyzyjny) 
7. Analiza kosztów sprężonego powietrza (przykład kosztów dla różnych warunków) 
8. Sterowanie nadrzędne pracą zespołu sprężarek (wstęp do projektu) 


SPRĘŻARKI
NOWE
SPRĘŻARKI
UŻYWANE
CENNIK
SERWISU
CENNIK
ZESTAWÓW
STEROWNIKI
INSTRUKCJE POMIARY UZDATNIANIE
POWIETRZA
PUBLIKACJE ZAPYTAJ
EKSPERTA
← STRONA GŁÓWNA
ul. Gładka 23A, 02-172 Warszawa, NIP: 522 279 54 16, tel. 022 846 70 16, fax 022 868 09 98, SERWIS: 0 609 779 775
e-mail: biuro@sprezarki.com.pl

Copyright © Tomasz Górczyński
design & powered by mipo